De automatische piloot van het lichaam

Veel belangrijke taken in het lichaam worden verricht zonder dat we hier iets van merken. Toch zijn ze van levensbelang, denk aan de regulatie van de werking van organen, de ademhaling, de vertering en de hartslag.

Dit is de taak van het autonome zenuwstelsel, het onbewuste, automatisch bestuurde deel van het zenuwstelsel. Het wordt ook wel het vegetatieve of viscerale zenuwstelsel genoemd. 

Het autonome zenuwstelsel functioneert zelfstandig maar staat wel in nauw contact met de hersenen, vooral de hersenstam. Het werkt nauw samen met het hormoonstelsel en met het somatische zenuwstelsel.

Kortweg:

  • niet onder invloed van de wil
  • onbewuste functies van organen (= autonoom)
  • regelt vitale lichaamsfuncties o.a. hartslag, spijsvertering, ademhaling, nieren
  • doelwit: gladde spieren, klieren en hartspier

Het autonome zenuwstelsel bestaat uit zenuwknopen met zenuwen die een verbinding vormen tussen de organen en het ruggenmerg en de hersenen. Deze liggen buiten de hersenen en het ruggenmerg, in de ganglia. Hierdoor wordt het gezien als onderdeel van het perifere zenuwstelsel.

Stemmingen en emoties

Het lichaam reageert op gebeurtenissen via het autonome zenuwstelsel.

  • als je heel verdrietig bent heb je meestal geen zin om te eten
  • bij héél boze mensen zie je soms de aderen kloppen
  • als je aan iets vies denkt heb je geen zin meer om te eten
  • als je aan iets lekkers denkt kun je gaan watertanden
  • als je heel bang bent kun je last hebben van hartkloppingen
  • als je erg gespannen bent kun je gaan hyperventileren

Het sympatische en het parasympatische zenuwstelsel

Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee systemen die een tegengestelde werking hebben.

  • het orthosympathisch (kort: sympatisch) zenuwstelsel
  • parasympathische zenuwstelsel 

Samen regelen ze de werking van de organen die te maken hebben met de stofwisseling. en zorgen ze ervoor dat alles in je lichaam goed functioneert. Ieder orgaan krijgt zowel orthosympathische als parasympathische impulsen. Dit gebeurt via een regelkring.

De balans tussen het sympatische en het parasympatische deel van het zenuwstelsel werkt volgens het principe van de regelkring.

De regelkring werkt volgens een aantal stappen:

Een zintuigcel merkt een verandering op binnen of buiten het lichaam
Deze wordt vertaald in impulsen die geregistreerd worden in het centrale zenuwstelsel.
De verandering wordt in het centrale zenuwstelsel vergeleken met de norm en beoordeeld
Naar aanleiding hiervan worden eventueel impulsen gezonden naar de organen die moeten reageren
Eventueel wordt de norm aangepast
De terugkoppeling is enorm belangrijk! Zo wordt het evenwicht in stand gehouden.

Monique

Het Sympatische Zenuwstelsel

Het sympathische zenuwstelsel bestaat uit een rij zenuwknopen naast de wervelkolom (de grensstreng). Enkele sympatische zenuwknopen bevinden zich in de buik. Het sympathisch zenuwstelsel reageert op gevaar en brengt het lichaam in staat van paraatheid. Er kan worden overgegaan op de overlevingsmechanismen van “vechten, vluchten of bevriezen”. Ooit bedoeld om ons veilig te stellen voor gevaarlijke dieren, maar nu soms ook te zien als er een toets gemaakt te worden.  Het sympathische zenuwstelsel activeert: de hartslag wordt gestimuleerd de bloedsuikerspiegel wordt verhoogd de spieren worden aangespannen de spijsvertering wordt geremd de bloedvaten naar huid en verteringsorganen worden vernauwd de

Lees verder »
Monique

Het Parasympatische Zenuwstelsel

Het parasympathische zenuwstelsel wordt actief in veilige situaties, bijvoorbeeld tijdens het slapen of als je rustig op de bank zit. Het lichaam komt tot rust, er is tijd voor herstel. Het  zorgt voor rust, het stimuleert de spijsverteringsorganen, remt de hartslag en de ademhaling, en verlaagt de bloedsuikerspiegel. Het parasympathische zenuwstelsel bestaat uit: een aantal zenuwknopen in de hersenstam de medulla oblongata, het verlengde merg het onderste ruggenmerg, de zenuwen die deze zenuwknopen met de organen verbinden. Voorbeelden van parasympathische effecten zijn  activeren spijsvertering   vertragen hartslag verwijding bloedvaten activeren blaasfunctie Het parasympatisch zenuwstelsel maakt deel uit van het

Lees verder »

Het autonome zenuwstelsel is onderdeel van het perifeer zenuwstelsel.

De twee hoofdtaken van het perifeer zenuwstelsel zijn:  prikkels in de zintuigen omzetten signalen en transporteren naar het centraal zenuwstelsel  informatie van de hersenen naar spieren en klierweefsel brengen De zenuwen die niet in het centraal zenuwstelsel  liggen horen bij het perifeer zenuwstelsel. Dit zijn: 12 paar hersenzenuwen en 30 paar ruggenmerg-zenuwen De hersenzenuwen doorboren op

Lees verder »